Japonya ucuz bir yer değil. Ama pahalı olmak zorunda da değil, özellikle yemek konusunda. Ülkede aşırı pahalı yiyecekler olduğu doğru: bifteğe 22,000 TL vermek isteyen faniler burada arzularına kavuşacaklardır. Bu yazı diğer ölümlüler ve 20 TL'ye Japonya'da doymak isteyenler için.
Buradan itibaren fiyat olarak Japon Yeni'ni kullanacağım. Bugün itibarıyla 20 Japon Yeni= 1 TL. Şaşırdınız mı? Bizden değersiz parası olan bir süper ekonomi? Japonya bugün kişi başı gelir olarak Türkiye'yi beşe katlamış durumda. Halk refah içinde. Ancak Japonların derdi büyük: fiyatlar son 20 senedir, düşüyor. Bir daha yazayım: dertleri fiyatların düşmesi. Bu sene 100 yene aldığın mal seneye 99 yen, sonraki seneye 98 yen. Bir tüketici olarak bu durumda ne yaparsınız? Beklersiniz. Bizdekinin tam tersi bekledikçe fiyatlar artacağına düşüyor, maaşın düşmediği sürece zenginleşiyorsun. Fiyatların düşmesinden dolayı Japon piyasası 20 yıl öncesine göre durgun. Dışarıya mal satıp ihracatla ekonomiyi ayakta tutuyorlar, değeri düşük para işlerine geliyor. Son 5 senede ABD dolarına karşı Japon yeni %30 değer kaybetsin diye atmadıkları takla yemedikleri suşi kalmadı. Sonuç olarak paraları değer kaybetti ama Japonya'nın ihracatını fazla etkilemedi: ekonomi yavaş.
Ortalama bir Türk'ün 5 katı kazanan bir Japon yemek yerken ne kadar öder? Valla canı isterse deve yüküyle öder canı acımaz, isterse de çoğunluğun ( ve Türk gezginlerin) yapacağı şekilde 20-30 TL öder. Açalım.
Japonya'da sayıları 50,000'i geçen kombini var. Kombini'yi öz Türkçe'ye çevirirsem bizim bakkal irileriyle büfelerin aynı dükkanda birleşmiş hali derim. Yani hem temizlik malzemesi, sebze, meyve hem de sıcak/paket yemek satan yerler. Üstelik harika fiyatlarla. Japonya evimiz, Kombiniler dostumuz yani. Kombini'den satın alabileceğiniz ennnn düşük fiyatlı yemek hazır erişte. 70 Yen'e ( böl 20'ye yani 3,5 Türk lirasına). Raftan alıyorsun, parasını ödüyorsun. Her kombinide olan sıcak su termosundan hazır erişteyi dolduruyorsun. Karın doydu. Haa dersen ki et olsun, balık olsun başka bir şeyler olsun. Onlar da var: kızarmış tavuk parçaları 100 Yen'den başlıyor, sosisler 80 Yen'den. Japon yemeklerinden Ramen, Soba, Udon ( makarnanın sulu çorbalı, soğuk, makarna gibi ama üzerinde Japon baharatları olan şekilleri) 200 Yen'den başlıyor 500 Yen'e kadar gidiyor.
Diyelim ki kombiniden alışveriş yapmak istemediniz , yağı fazla/az/öyle/böyle/şöyle geldi aranıyorsunuz. O zaman her mahallede ara sokaklara sıkışmış bulunan al götür et/balık/tavuk kızartmacılara gideceksiniz.Buyrun burada yapılmışı var:
Fiyatlara bakarsanız 30 Yen'den başlayıp 150 Yen'e doğru gidiyor. Gerçi 30 Yen verdikleriniz "bilmemne balığının kulak kıkırdağının arkası" falan gibi seçme et parçaları oluyor ama sonuçta protein. Bir de yukarıda yazıyorum ya et fila diye onun çoğu tavuk eti, böyle biline. Dana, koyun eti böyle yerlerde oluyor ama fiyatı daha uygun olan sakatatlar çoğunlukta : mesela ciğer şişi gibi, (Urfalı kardeşlerimiz Japonya'da kendilerini evde sanır) . Ama çoğu zaman "et" = "tavuk eti".
Japonların çoğunu süt ve süt ürünlerinde bulunan laktoz bozuyor: mide rahatsızlığı ve ishal yapıyor. Onun için süt ürünlerini bize kıyasla daha az tüketiyorlar. Ama her yerde var. Size uzun denemeler ve hayal kırıklıkları sonucu ulaştığım "şekersiz" yoğurtu takdim etmek isterim. Japonca bilmeden raftan rastgele seçilen yoğurtların bir çoğunda katkı bıdı bıdıları var: şeker , çikolata, yeşil çay, fasulye vb. Kenarında köşesinde "Bulgarian xxxx" yazan yoğurtlar bizim ağız tadımıza uygun, yukarıdaki de şekersiz. Afiyet olsun: 400 gr 120 Yen.
Bir de Kicthen Origin ve benzeri al-götür dükkanlar var. Bunlarda bizim esnaf lokantası örneğinde olduğu gibi sıcak yemekler ve evde ısıtılabilir hazır yemekler var. Fiyatlar makul 50 Yenden 600 Yen'e kadar çıkan geniş ürün yelpazeleri var. Yemeğin ne olduğunu bilmiyorsanız ya da Japan yemeğini nasıl seçeceğim derseniz bu yerler tam size göre.
Bu tür yerlerde iki yerden yemek seçiyorsunuz: 1) yemeklerin hazır olarak sizi beklediği raflardan, bakın, seçin, kutuya koyun, kasaya götürün. Tartıp fiyatı söyleyecekler. Ya da 2) duvarda ve kasanın kenarında asılı duran menüdeki fotolara bakarak "yemek toto" oynayın ( bu nedir? tadı nasıldır?). Kazanamazsanız bile ağzınız tadlanır. Buralarda da ortalama 300-400 Yen'e doyarsınız.
Afiyet olsun.
Bu tapınakta ise gördüğünüz kağıt yığınının üstüne yapıştırıp içindeni iki kez geçerseniz dileğiniz gerçekleşiyormuş.
Tokyo'lu bir arkadaşımıza bunu sordum "tabii ki şans için" dedi.
De niye tünelden geçmek lazım? Bu Japon geleneğini bir bakın bakalım siz anlayacak mısınız?
